محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1571
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
[ سنهء 1242 هجرى - سنهء 1826 مسيحى ] آسيا - ( ايران ) - در اين سال بنابر ميل و تكليف علما فيما بين دولتين ايران و روس جنگ به سختى درگرفت و بناى لشكركشى شد و عبد اللّه خان دماوندى و نوروز على خان سركردهء دستهء قشون سمنانى به حراست و توقّف گنجه مأمور شدند و امير كبير امير خان سردار نيز به همين مأموريت روانهء گنجه گرديد و مصطفى خان شيروانى تا حوالى شيروان تاخت و ابراهيم خان بن جان محمّد خان دولّو و حاجى محمّد خان قاجار به امداد او رفتند و محمد حسين خان شكّى تا منزل جواد راند . روسها چون كار را سخت ديدند شيروان و شكى را تخليه كرده به سقناق محال برمك پناه بردند . كيناز قراكليسا نيز در قلعه لرى محصور حسن خان سارى اصلان گرديد و تقريبا چهار هزار سالدات روس مقتول و دستگير شدند و تمامى آن حدود مسخّر گشت - نواب شيخعلى ميرزا به قبّه و بادكوبه مأمور شدند و موكب خاقان صاحبقران فتحعلى شاه به عزم فتح شوشى از اردبيل به كنار رودخانهء طويله شامى آمد و اللهيار خان آصف الدوله با بيست هزار نفر قشون و ده عرّاده توپ به التزام ركاب حضرت مستطاب نايب السلطنه مأمور شد كه بعد از فتح شوشى به گرجستان و تفليس رانند ، آصف الدوله در دهم ماه صفر در خارج قلعه شوشى به معسكر حضرت معظم پيوست - هم در اين اوان ژون مكدان لدكنير سفير كمپانى هندوستان به اردوى معلى آمد و حضرت مستطاب نايب السلطنه قلعهء شوشى را محاصره كردند ولى مستحفظين قلعه كه منتظر كمك قشون روس بودند از در حيله وعدهء تسليم نمودن قلعه را داده بنابراين محاصرين از سخت گرفتن درگذشتند و حضرت مستطاب نايب السلطنه نواب شاهزادهء اعظم محمّد ميرزا ( محمّد شاه ) ولد اكبر افخم خود را با محمّد قلى خان قاجار و دستهجات خواجهوند و عبد الملكى و نظر على خان مرندى مأمور حراست شهر و قلعهء گنجه فرمودند . از آن طرف مددوف از ژنرالهاى معتبر روس با جمعى پياده و سوارهء قزّاق و بيست عرّاده توپ به تسخير گنجه آمد . امير كبير امير خان سردار حراست گنجه را به نظر على خان مرندى گذاشته در ركاب